CEO Nguyễn Tử Quảng: Cần 'đổi trình tự' liên kết 3 Nhà, lấy thị trường và các 'bài toán tỷ đô' làm định hướng - Bkav Corporation - bkavca.vn
Ngày 13/11/2026, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghệ Bkav Nguyễn Tử Quảng đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026.

Với tham luận mang chủ đề “Tháo gỡ nút thắt ‘kích cầu’ và ‘bài toán tỷ đô’: Lấy thị trường làm định hướng trong liên kết 3 Nhà”, ông Nguyễn Tử Quảng đã chỉ ra những điểm nghẽn khiến liên kết 3 Nhà chưa tạo ra giá trị tương xứng, đồng thời đề xuất cách tiếp cận mới: đổi trình tự liên kết, lấy thị trường làm định hướng.
Hội nghị do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành liên quan tổ chức, với chủ đề “Từ bài toán đến thị trường - Hợp tác 3 Nhà kiến tạo đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, quy tụ 70 tham luận từ các tập đoàn công nghệ và cơ sở giáo dục, hướng tới hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Mở đầu phần trình bày, ông Nguyễn Tử Quảng đưa ra so sánh: Kim cương và than chì đều được cấu tạo từ carbon, nhưng có tính chất và giá trị khác nhau do cách sắp xếp các nguyên tử. Theo ông, liên kết 3 Nhà cũng tương tự: Việt Nam đã có đủ “nguyên liệu”, nhưng do triển khai chưa đúng trình tự nên chưa tạo ra kết quả như kỳ vọng. Vì vậy, cần thay đổi cách tiếp cận, lấy thị trường làm định hướng.
Theo ông Nguyễn Tử Quảng, năng lực làm chủ công nghệ lõi không phải là điểm nghẽn. Từ Zalo với hàng chục triệu người dùng, Bphone với chuỗi cung ứng toàn cầu, đến camera AI tại biên và mô hình ngôn ngữ lớn, Việt Nam đã chứng minh được năng lực công nghệ. Nút thắt nằm ở ba vấn đề: chính sách chưa ghép vào bài toán thực tế; chúng ta đang tư duy ngược, để nhà trường dẫn dắt, đi từ nghiên cứu rồi mới tìm nơi ứng dụng, có thể mất từ 5 đến 10 năm; và điều còn thiếu không phải công nghệ, mà là đầu ra thị trường để định hướng cho nghiên cứu.
Để tháo gỡ những nút thắt này, ông Nguyễn Tử Quảng đề xuất ba giải pháp. Thứ nhất, Nhà nước cần kích cầu bằng các "bài toán tỷ đô". Cần rà soát dữ liệu xuất nhập khẩu, lựa chọn những bài toán công nghệ có quy mô thị trường hàng tỷ USD, đặt thành đề bài quốc gia từ chính nhu cầu mua sắm của Nhà nước và xã hội. Sản phẩm trong nước được ưu tiên khi đáp ứng bốn tiêu chí sòng phẳng: làm chủ công nghệ lõi, có chứng chỉ quốc tế, chất lượng bằng hoặc tốt hơn và giá bằng hoặc rẻ hơn hàng ngoại. Việc giao nhiệm vụ thực hiện theo từng mốc: không đạt thì dừng, đạt thì đi tiếp. Khi đầu ra đã được bảo đảm, Nhà nước thậm chí không cần bỏ vốn.
Thứ hai, doanh nghiệp giải bài toán lớn và đặt hàng ngược cho viện, trường. Doanh nghiệp là lực lượng nắm bắt thị trường, tiếp nhận các bài toán tỷ đô, sau đó bóc tách thành những bài toán thành phần như vi sinh, cảm biến, mạ, vật liệu mới... để đặt hàng các viện, trường nghiên cứu.
Thứ ba, Nhà nước cần đầu tư dài hạn cho nghiên cứu cơ bản tại viện, trường, không áp KPI thương mại hóa ngắn hạn, để nhà khoa học thoát khỏi áp lực cơm áo gạo tiền. Những công nghệ đột phá từ viện, trường có thể phát triển theo hướng spin-off, start-up, với doanh nghiệp lớn đóng vai trò nhà đầu tư, đối tác. Khi lớn mạnh, doanh nghiệp sẽ quay lại lập quỹ tài trợ, tái đầu tư cho nghiên cứu như mô hình Đại học Stanford.
Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ Bkav, ông Nguyễn Tử Quảng cho biết, khi phát triển Bphone, SmartHome và camera AI, Bkav đã đặt hàng Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện những công đoạn chuyên môn hẹp như mạ, anode, cơ khí chính xác - những lĩnh vực mà đặt hàng nhà trường hiệu quả hơn doanh nghiệp tự nghiên cứu. Tuy nhiên, sự hào hứng hợp tác ban đầu đã bị cản lại bởi áp lực kiếm nguồn thu ngắn hạn của các viện. Vì vậy, cần có cơ chế để Nhà nước đầu tư trực tiếp cho phần nghiên cứu này, thay vì buộc nhà trường tự đi tìm nguồn thu.
Trong lĩnh vực an ninh mạng quốc gia, chủ trương xây dựng các công ty an ninh mạng mạnh, xuất khẩu ra thế giới đã có sẵn, nhưng cơ chế thực chiến chưa theo kịp. Theo ông Quảng, các doanh nghiệp trong nước đã có nền tảng công nghệ được tích lũy qua nhiều thập kỷ. Chỉ cần Nhà nước kích cầu đúng chỗ - sử dụng sản phẩm nội địa, gỡ bỏ các rào cản kỹ thuật đang khóa cửa sản phẩm trong nước - các doanh nghiệp này sẽ có điều kiện phát triển thành những tập đoàn công nghệ đầu tàu, vươn ra quốc tế.
Kết thúc bài phát biểu, CEO Bkav kiến nghị triển khai chính sách theo cách tiếp cận Agile (linh hoạt): đưa ngay chính sách vào các chương trình cụ thể, vướng ở đâu thì làm mịn chính sách ở đó. Năng lực đã có sẵn. Gỡ đúng nút thắt kích cầu, liên kết 3 Nhà sẽ tự thông suốt và tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ cho đất nước trước khi thời kỳ dân số vàng qua đi.
Ngoài phiên toàn thể, trong khuôn khổ hội nghị sáng cùng ngày, đại diện Bkav cũng trình bày tham luận chuyên sâu về mô hình xây dựng trung tâm thực tế giả định (VL4GoP) và cơ chế đồng đầu tư nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ đại học.
Bkav