Nghị định 130/2018/NĐ-CP về Chữ ký số có hiệu lực: Các CA công cộng sẽ ngừng hoạt động?    08:39 | 07/11/2018
Đã được ban hành và sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2018, song Nghị định số 130/2018/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 130) quy định chi tiết thi hành luật Giao dịch điện tử về Chữ ký số và Dịch vụ chứng thực Chữ ký số đang gây tranh cãi bởi hàng loạt những bất cập nổi cộm. Các chuyên gia trong lĩnh vực e ngại, nếu không điều chỉnh kịp thời, Nghị định 130 sẽ khiến nhiều hệ thống ngân hàng điện tử, chứng khoán online hay các hệ thống hóa đơn điện tử bị đẩy vào tình cảnh sử dụng chứng thư số sai quy định pháp luật và nghiêm trọng hơn các CA công cộng đứng trước nguy cơ phải ngừng hoạt động.
 

Ngày 27/09/2018, Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 130/2018/NĐ-CP “Quy định chi tiết thi hành luật Giao dịch điện tử về Chữ ký số và Dịch vụ chứng thực Chữ ký số”, Nghị định này sẽ có hiệu lực chính thức từ ngày 15/11/2018. Tuy nhiên, nghiên cứu Nghị định 130/2018/NĐ-CP, các chuyên gia thuộc Câu lạc bộ Chữ ký số và giao dịch điện tử Việt Nam nhận thấy nhiều nội dung của Nghị định sai sót, không phù hợp và không rõ ràng, các sai sót này theo đánh giá sẽ cản trở sự phát triển của lĩnh vực chữ ký số, gây lãng phí trong đầu tư các hệ thống xác thực điện tử để đáp ứng yêu cầu nghị định một cách không cần thiết, đặt các đơn vị sử dụng chữ ký số vào trình trạng vi phạm pháp luật.


Một vấn đề được cho là nghiêm trọng nhất có thể ảnh hưởng đến tính khả thi của Nghị định 130/2018/NĐ-CP mà các chuyên gia nêu lên đó là quy định “Trong trường hợp người ký sử dụng chứng thư số do tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng cấp: Kiểm tra trạng thái chứng thư số của tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số cho mình trên hệ thống kỹ thuật của Tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số quốc gia” (Điều 78). 


Ông Ngô Tuấn Anh – Chủ nhiệm CLB Chữ ký số và giao dịch điện tử Việt Nam cho biết: “Quy định người ký phải kiểm tra trạng thái Chứng thư số của mình trước khi ký là không hợp lý, cả thực tế lẫn thông lệ quốc tế. Thông thường, chỉ cần người nhận kiểm tra. Quy định này sẽ gây ảnh hưởng tới rất nhiều dịch vụ đã triển khai ứng dụng ký số, cụ thể là các giao dịch đòi hỏi sự đảm bảo cao”.


Theo các nhà CA, đối với các dịch vụ có ứng dụng Chữ ký số như Internet Banking, chứng khoán trực tuyến hay dịch vụ đang phát triển rộng hiện nay là Hóa đơn điện tử có ứng dụng chữ ký số, sẽ phải có thao tác ký số lên hóa đơn điện tử hoặc kết quả phản hồi cho khách hàng. Mỗi lần như vậy, theo Điều 78 Nghị định 130, hệ thống lõi của Ngân hàng, Chứng khoán, Hóa đơn điện tử sẽ phải kiểm tra trạng thái Chứng thư số từ Internet. Như vậy, hệ thống lõi (Core) của họ phải có kết nối trực tiếp với Internet. Đây là yêu cầu không thể thực hiện được vì với các hệ thống quan trọng, đòi hỏi cách ly tối đa với môi trường Internet. Thực tế hiện nay, các hệ thống core ngân hàng, tài chính, chứng khoán và hóa đơn điện tử quan trọng đều giới hạn truy cập Internet. 


Nghiêm trọng hơn, đối với các tổ chức CA công cộng, mỗi khi cấp Chứng thư số cho thuê bao đều phải ký lên chứng thư số được cấp. Việc này đồng nghĩa hệ Core của các CA sẽ phải kết nối Internet để kiểm tra trạng thái Chứng thư số của mình. Như vậy ngay trong Nghị định này Điều 78 có sự xung đột với Điều 13 Quy định điều kiện cấp phép, yêu cầu về hệ thống kỹ thuật của các CA “Được thiết kế theo xu hướng giảm thiểu tối đa sự tiếp xúc trực tiếp với môi trường Internet”.


Với các nội dung Quy định tại Điều 78 này, khi Nghị định có hiệu lực triển khai thì có thể rất nhiều hệ thống Ngân hàng điện tử; Chứng khoán Online; Các hệ thống hóa đơn điện tử đứng trước nguy cơ hoạt động sai luật. Đại diện CLB cho biết thêm: “Với việc có 2 nội dung trong cùng một nghị định quy định trái ngược nhau như thế này các CA công cộng không còn cách nào khác là ngừng hoạt động nếu không muốn vi phạm pháp luật”. 


Bên cạnh vấn đề nêu trên, trong văn bản gửi Bộ TT và TT ngày 23/10/2018, CLB Chữ ký số chỉ ra nhiều vấn đề tồn tại trong Nghi định 130/2018/NĐ-CP như: các sai sót trong các định nghĩa cơ bản, các vấn đề mâu thuẫn với luật phí và lệ phí, chưa giải quyết được vấn đề quản lý sử dụng Chứng thư số nước ngoài, luật hóa các quan hệ dân sự không cần thiết gây lãng phí cho xã hội… 

Chia sẻ về việc Nghị định 130/2018/NĐ-CP sắp có hiệu lực nhưng còn nhiều sai sót bất cập, Ông Hứa Tiến Thành – Phó Chủ Nhiệm CLB phụ trách kỹ thuật cho biết: “Chúng tôi đã nhiều lần gửi văn bản góp ý, thậm chí tổ chức hội thảo để đóng góp ý kiến cho cơ quan soạn thảo (Trung tâm Chứng thực điện tử Quốc gia - NEAC) các vấn đề tồn tại trong dự thảo của Nghị định 130/2018/NĐ-CP. Tuy nhiên chúng tôi cũng rất khó hiểu với cách tiếp nhận góp ý của cơ quan soạn thảo, vì chúng tôi không nhận được bất kỳ phản hồi chính thức nào”.
 

Buổi hội thảo do CLB Chữ ký số và Giao dịch điện tử tổ chức góp ý về dự thảo Nghị định 130/2018/NĐ-CP


Với các bất cập được chỉ ra trong Nghị định 130/2018/NĐ-CP sắp có hiệu lực, CLB đã có văn bản khẩn gửi Bộ TT và TT báo cáo các vấn đề còn tồn tại. “Với những thay đổi tích cực của Bộ TT và TT về công tác quản lý điều hành thời gian gần đây, CLB Chữ ký số kỳ vọng các vấn đề bất cập sẽ sớm được xử lý trước khi Nghị định 130/2018/NĐ-CP có hiệu lực đi vào cuộc sống”, đại diện CLB Chữ ký số chia sẻ thêm. 

Theo vcdc.vn